Aksaray
Ulu Cami (Karamanoglu
Cami-Merkez):
Yigma bir tepe üzerinde bulunan caminin kitabesinde, 1408-1409 yillarinda Karamanoglu Mehmet Bey tarafindan Mimar Mehmet Firuz Bey'e yaptirildigi yazilidir.
Tipik bir Karamanoglu eseri olan caminin en önemli özelligi; abanozdan yapilmis, Selçuklu devri ahsap isçiliginin saheser bir örnegi olan minberidir.
Egri Minare (Kizil Minare-Merkez):
Selçuklu dönemine ait olup, 1221-1236 yillari arasinda yapildigi sanilmaktadir. Kirmizi tugladan yapildigi için Kizil Minare olarak anilmaktadir.
Taptuk Emre Köyü ve Türbesi (Taptuk Emre Köyü):
Aksaray ilinin kuzeyinde 20 kilometre mesafede bulunan köy, küçük Ekecik Dagi'nin eteginde kurulmus olup Taptuk Emre'ye ait oldugu söylenmektedir.
Dag eteginin en üst kisminda ise son yillarda yeniden çevre düzenlemesi yapilan cami ve türbe bulunmaktadir. Taptuk Emre'ye ait oldugu söylenen mezar bozulmadan üst kismina tas sanduka yapilmistir.
Yunus Emre Türbesi (Resadiye Köyü-Ortaköy):
Aksaray ilinin Ortaköy ilçe merkezine 20 km mesafede Resadiye köyündedir. Türbenin bulundugu tepe, halk tarafindan ziyaret tepesi olarak bilinmektedir.
Kaya Cami (Güzelyurt):
Güzelyurt ilçe merkezindedir. XIV. yüzyildan kalmis oldugu sanilmaktadir.
Selime Sultan Türbesi (Selime Köyü):
Selime köyünde bulunan türbe, gerek mimari, gerekse dekoratif yönden erken devir özelliklerini göstermektedir. Türbede tas ve tugla isçiligi iç içedir. Mimari stili ve malzemeleri yönünden XIII. yüzyilin baslarina tarihlenmektedir.
Kilise Cami (Aziz Gregorius Kilisesi) (Güzelyurt):
Güzelyurt ilçe merkezindeki Hiristiyanlik dönemi eserlerinden olup, Ortodoks alemi için büyük önem tasimaktadir. M.S. 385 yilinda kapali haç planinda insa edilmistir. Daha sonra çesitli ilave ve tamiratlarla degisiklige ugrayan kilisenin, çan kulesi minare haline getirilerek camiye çevrilmistir.
Aziz Anargiros Kilisesi (Güzelyurt):
Güzelyurt ilçe merkezindedir. Kapali haç planinda olan kilise, kubbeleri ve kolonlori dahil olmak üzere tümü kayaya oyularak yapilmistir.
Kilise, son olarak 1884 yilinda tamir görmüstür. Kubbesindeki 1887 tarihinden, fresklerinin onarimindan üç yil sonra yapildigi anlasilir. Günümüzde Vatikan'dan buraya gelip haci olanlar vardir.
Aziz Anargiros'un yortu günü olan 1 Kasim günleri kilisede hastalar büyük bir tören düzenleyerek sabahlara kadar
dua etmektedir.
Sivisli Kilise (Güzelyurt):
Kasaba içinde kayadan oyma bir kilisedir. Kubbede, ortada Hz. isa ile Hz. Meryem'in, kenarlarda havarilerin portreleri yer almaktadir.
Selime Katedrali(Selime):
Kayalara oyulmus yüksek bir yerde olan katedral içinde iki sira halinde sütunlar mevcuttur. Bu sütunlar katedrali üç sahana ayirmistir.
Kale Manastiri Kilisesi (Selime):
Kapadokya'daki dini kuruluslarin en büyüklerindendir. Manastir VIII. ile XIV. yüzyil veya X. yüzyil, kilisedeki figürlü freskolar ise X. yüzyil sonu ile XI. yüzyil baslari arasina tarihlenmektedir. isa'nin göge çikisi, müjde, Meryem gibi tasvirleri vardir.
Yüksek Kilise (Merkez):
Kizlar manastiri olarak bilinen kilise, dik kayalar üstüne tas oymadir. il merkezine yaklasik 3 km mesafededir.
Kizil Kilise (Sivrihisar):
Kirmizi kesme tastan yapildigi için Kizil Kilise adini almistir. Kilise V.-VI. yüzyila tarihlenmektedir.
Antik Nora Viransehir (Helvandere Kasabasi):
Aksaray'in 30 km güneyinde Hasan Dagi'nin eteginde kurulan kasaba, Roma ve Bizans döneminin önemli yerlesimlerindendir. Kasabada bugün bir çok kilise kalintisi bulunmaktadir. Ayakta kalan yapilar Bizans devrine aittir. Bu kiliseler kismen tahrip olmussa da çesitli freskler halen göze çarpmaktadir.
Agaçalti Kilisesi (Daniel, Pa
ntanossa-Ihlara): Ihlara Vadisi içerisinde, vadiye giris merdivenlerinin güney kismindadir. Freskolarda, vahiy, ziyaret ve dogum, Misir'a kaçis, Hz. isa'nin vaftizi ve Hz. Meryem'in ölümü islenmistir. Kubbede ise, göge çekilis sahnesi yer alir.
Pürenli Seki Kilisesi (Ihlara):
Kayaya oyulmus dört bölümden olusmaktadir. Narteks zemininde mezarlar mevcuttur. Freskolar X. yüzyil basi ile XII. yüzyil arasina tarihlenmektedir. Peygamberlerin kehaneti, Meryem ve piskoposlar, müjde, ziyaret, çobanlarin tapinmasi gibi, isa'nin çocuklugu ve incil'den çesitli sahneleri konu alan tasvirleri önemlidir.
Kokar Kilise (Ihlara):
IX. yüzyilin sonuna veya XI. yüzyilin ikinci yarisina tarihlenen freskolarindaki konular oldukça zengindir. Son yemek, çarmiha gerilme, Mesih'in defnedilisi, göge çekilme, havarilerin görevleri gibi zaman zaman konu bütünlügü gösteren tasvirleri ilginçtir. Kilisenin iki mezar odasindaki süslemeler, kirmizi boya ile yapilmis ilk örneklerdir.
Egritas Kilisesi (Ihlara):
Çok büyük bir tapinak ve vadinin en eski yapilarindan oldugu anlasilan kilisenin Meryem'e ithaf edildigi, dogu duvarindaki bir kitabede belirtilmistir. iki melek arasinda oturan isa, iki melek ve alti piskopos arasindaki Meryem, Hz. Yusuf'un rüyasi, Misir'a kaçis, vaftiz, Kudüs'e giris gibi tasvirlerin yer aldigi fresklerin oldukça yipranmis olmalarina karsin, boyalarinin çok renkli ve canli olusu dikkat çekmektedir.
Sümbüllü Kilise (Ihlara):
Manastir mekanlari iki kat halinde kaya kütlesine oyulmustur. Mikail ile Cebrail arasinda Meryem, isa ve firinda üç ibrani genci ile azizlerin tasvirleri vardir.
Yilanli Kilise (Ihlara):
Kuzeyindeki ve güneyindeki dar haç kollari, tavani kabartma bir haçla bezeli merkez mekani çevreler. Çarmihta isa, Kudüs'e giris, Misirli Meryem'in gömülmesi, ziyaret gibi tasvirler vardir.
Saint Georges Kilisesi (Kirkdamalti Kilisesi-Belisirma):
Bölgedeki en yüksek kilise olup, 1283-1295 yillari arasinda yapildigi sanilmaktadir. Kilisenin kitabesi kilisenin tüm çevresini dolanmaktadir. Kilisedeki fresklerde incilin hikaye ettigi tüm konular ile Selçuklu Sultani II. Mesud'un resmi tasvir edilmistir.
Bahattin Samanligi Kilisesi (Belisirma):
Tek koridorlu bir kilisedir. Kuzey ve bati yan duvarlara oyulmus birer hücre ile güney duvara oyulmus üç hücre kubbesi de besik çati seklindedir.
Direkli Kilise (Belisirma):
Kilisenin içindeki kapidan kesislerin türbelerine ve kilisedeki görevlilerin ikametgahlarina gidilmektedir. Kilise üstündeki sütunlarda ikiser sira halinde resimler vardir. Azizlerin ve Havarilerin iki taraflarinda kitabeler görülür. Bir manastir kilisesi olup XI. ve XIII. yüzyil lara tarihlenmektedir.
Ala Kilise (Belisirma):
Köyün kuzeyinde ve vadinin dogu yamacinda kayaya oyulmus bir kilisedir. Hiristiyanligin serbest bir hale gelmesinden sonra yapilmistir. Cephesinin üst kisminda Havarilerin ve azizlerin resimleri yer almaktadir. Dogum, Anastasis, Kudüs'e Giris, Misir, Meryem'in Takdis Edilmesi gibi tasvirler yer almaktadir.
Karagedik Kilisesi (Belisirma):
Dik kayaya yaslanmis otlarla örtülü bir tepe üzerinde kurulmustur. XI. yüzyil Bizans üslubunda yapilmis büyük bir kilise olup, Çanli Kiliseyi andirmaktadir.
