Bayrak- Bayrak nedir aciklamasi anlami neyi temsil eder

Devletleri temsil eden, renk ve sekli özellestirilmis olan dikdörtgen biçimindeki kumas, milli alamet. Bayrak, bir milletin varliginin timsali, tarihinin hatirasidir. Kiymeti pamuktan, atlastan, ipekten olmasina bagli degildir. Onun kiymeti temsil ettigi milletin kiymeti ile ölçülür. Bayrak, devletin hakimiyetini, bagimsizligini ve serefini temsil eder ve bu sebepten saygi gösterilir.

Çok eski zamanlarda kurulan devletler, kavimler, bayrak veya bayraga benzeyen semboller kullandilar. Eski Misirlilarin, Asurlularin, iranlilarin kendilerine has özellikleri olan bayraklari vardi. Hititler devrinde harp meydanlarina dikilen bayrak adi verilen sembollerin ise ayri bir önemi vardi. Kullanilan sembol yere düsünce, savasi kaybedip bozguna ugradigi anlasilirdi. Çin’de, Hindistan’da, Roma imparatorlugunda da bezler üzerine çesitli minyatürlerin yer aldigi sembol bayraklar kullanilirdi. islam devletlerinde de hicretin birinci yilindan itibaren bayrak kullanilmaya baslanmistir. Muhammed aleyhisselam hicretin birinci senesinde sam’dan dönmekte olan Kureys kafilelerinin üstüne gönderdigi hazret-i Hamza komutasindaki 30 kisilik kuvvete, kendi elleriyle bir mizragin ucuna beyaz bir bez baglayarak, hazret-i Ebu Mürsed’in eline vermisti. “Livau’l-Beyza” ismiyle anilan bu bayrak, Müslümanlarin ilk bayragi, Ebu Mürsed de ilk bayraktari olmustur. Hayber Gazasina kadar islam askeri kuvvetlerinin bayragi bu bayrak olmustur. Hayber’den sonra “Raye” denilen siyah bayrak kabul edilmistir. Dört Büyük Halife Devrinde bayrak ve sancaklarin çesitleri çogalmistir. Abbasi halifeleri de önceleri siyah, daha sonra beyaz bayrak kullanmislardir. Halife Me’mun ise yesil bayragi kabul etmistir.

Türklerin Müslüman olmalarindan önce kurduklari devletlerde kullandiklari bayraklar hakkinda çesitli rivayetler vardir. Bunlardan iran ve Çin kaynaklari siyahtan kirmiziya kadar, mavi, sari, yesil, beyaz çok çesitli bayraklardan bahsetmektedir. Eski Türkler bir mizragin ucuna baglanarak elde tutulan ve genellikle ipekten mamul bu alametleri “batrak, badruk, bayrak” gibi isimlerle anmislardir. Kesinlesmis bilgiler olmamasina ragmen, Göktürklerin kurtbasli gök bayrak, Kirgizlarin kirmizi ve yesil, Uygurlarin insan resimli, Büyük Hun imparatorlugunun ejderha resimli koyu sari, Avrupa Hunlarinin kus resimli beyaz, Akhunlarin üç yildizli beyaz bayraklar kullandiklarinda tarihçilerin ittifaki vardir.

Türkler 9. asirda islamiyeti kabul ettikten sonra da bayraklarinda islami motif ve unsurlar ön plana geçti. Bunun yanisira milli motif ve semboller de bu bayraklarda yer almaya devam etti. ilk Müslüman Türk devletlerinden Gaznelilerin bayraklarinda yesil zemin üstüne beyaz hilal ve hüma resimleri vardi. Bundan baska siyah renkli özel bir devlet bayragi da kullanmislardir. Karahanlilarin ise üzerinde “9 Tug” resmi bulunan turuncu renkli bayraklari vardi. Diger Müslüman Türk devletlerinden, Harezmsahlar siyah, Babür  imparatorlugu kirmizi-sari bayraklara sahib olmuslardir. Büyük Timur imparatorlugunun bayraginda mavi zemin üstüne üçgen seklinde dizilmis üç dolunay resmi vardi. Altinordu Devleti beyaz zeminli bayragini agzi yukariya bakan “Kirmizi hilalle” süslemisti. Büyük Selçuklu imparatorlugunun ilk yillarinda mavi zemin üstüne beyaz çift kartal sembolü ve siyah çizgili gerilmis halde yay ve ok resimleri varken, daha sonra siyah renkli bayrak kullanilmistir. Bu bayrak, Anadolu Selçuklulari tarafindan da benimsenmistir. Ayrica ileri gelen devlet adamlarinin da çesitli renk ve sekillerde bayraklari vardi. Bu müslüman Türk devletinde sefere çikan komutanlara üzerine ejderha resmi islenmis ipek bayraklar verilirdi. Bunlar üstünde ayrica o zamanin hükümdarlarinin ismi de bulunurdu. Bu bayraklarin tepelerinde alem olarak madeni hilal sekli yer alirdi.

Osmanli imparatorlugunun kurucusu Osman Gaziye Anadolu Selçuklu hükümdari Giyaseddin Mes’ud’un gönderdigi bayrak beyazdi. Bu bayrak Osmanlilarin ilk bayragi olmustur. Osmanlilar 15. yüzyilda donanmada kirmizi, orduda beyaz bayrak kullandilar. Bu arada ordu içinde yeniçerilere ak, sipahilere kirmizi, orta ve asagi bölüklere alaca, silahdarlara sari bayrak verilmisti. Bunlari bu gün de çesitli ordu birliklerinde kullanilan “sancak” manasinda almak daha dogru olur. Çünkü Osman Gaziden itibaren Kanuni devri de dahil olmak üzere hükümdarlara mahsus bayrak beyaz renkliydi. Kanuni devrinde beyaz, alaca, kirmizi ve sari bayraklar arasina; siyah ve yesil renkliler de ilave edildi.

Bunlardan beyaz ve kirmizi renkli olanlar hakimiyet alametidir. Çaldiran ve Misir seferlerinde Yavuz Sultan Selim Hanin otagi önüne bu bayraklar dikilmistir. Ayrica Yavuz Sultan Selim zamaninda Osmanlilara geçen Peygamber efendimizin bayraklarindan “Sancak-i serif” çok  büyük hürmet ve ihtimam gösterilerek asirlar boyu saklanmistir. Bu mübarek sancak bugün Topkapi Sarayinda mukaddes emanetler kisminda muhafaza edilmektedir.

ilk defa Yavuz Sultan Selim’in Çaldiran Seferinde kullanilan yesil renkli bayrak, bu devirden sonra hemen her zaman sik sik kullanilmistir. Barbaros Hayreddin Pasa ve Uluç Ali Reis de donanmalarina yesil renkli bayrak asmislardir.

Birinci Mahmud devrinde donanmada yesil bayrak kabul edilmis, Üçüncü Selim zamaninda, bu renk kirmiziya çevrilerek hilal seklinin yanina 8 köseli bir yildiz ilave edilmistir. Gene Üçüncü Selim’in Nizam-i Cedid ordusu için kabul ettigi bayraklarda kirmizi renk ve biri ortada, digerleri 4 kösede 5 tane sari renkli hilal vardi. ikinci Mahmud devrinde her tarafa kirmizi zemin üzerinde ay yildizli bayraklar çekilmistir. Bu devirde kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusuna ise ortasina Kelime-i sehadet veya fetih ayetleri islenmis siyah bayraklar verilmis, sancak ismiyle anilmistir. Bunlar ikinci Mesrutiyet devrine kadar alay sancagi olarak kullanilmis, renkleri kirmiziya dönmüs sirma saçakli ve bir yüzlerine hükümdar armasi islenmistir.

Kirmizi zemin üzerine hilal ve yildiz bulunan bayrak, Osmanlilarda ilk defa 1793 yilinda devletin resmi bayragi olarak kabul edildi. Ancak bu bayraktaki yildiz 8 köseliydi. 1842 yilinda Abdülmecid Han zamaninda yildizin 5 köseli olmasi kararlastirilarak Osmanli bayraginin sekli kesinlesti.

1 Kasim 1922’de saltanatin ilgasi üzerine yalniz milli bayrak ve hilafet bayragi birakilmis, hükümdarlik bayragi kaldirilmistir.

Cumhuriyet devrinde ilk defa olarak 29 Mayis 1936 tarihli ve 2994 sayili kanunla Türk bayraginin sekli ve nisbetleri kesin olarak tesbit edilmis, 28 Temmuz 1937 tarihli ve 2/7175 sayili kararnameye ilisik 45 maddelik bir tüzük “Türk Bayragi Nizamnamesi” ile de Türk bayraginin kullanilis sekli nizam altina alinmistir.

Diger taraftan bayrak, asirlar boyunca pekçok özel maksatlarla da kullanilmistir. Mesela sari bayrak bütün dünyada bulasici hastalik isaretidir. Bir gemide bulasici hastalik (sari humma, kolera vb.) çikinca sari bayrak çekilir ve gemi karantinadan çikincaya kadar indirilmezdi. Donanma savasi esnasinda taraflardan birinin bayragini indirmesi teslim oldugu manasina geliyordu. Spor faaliyetlerinde bir ülkenin bayragi diger ülkenin bayragindan yukariya asilmissa, o ülke basari kazanmis demektir. Bu sebeple sulh zamanlarinda iki dost ülkeden birinin bayragini öbürünün bayragindan yukari asmasi hakaret sayilir. Seyir halindeki gemilerin birbirleriyle karsilastiklarinda bayraklarini hafifçe indirip, tekrar yükseltmeleri selamlasma isaretidir. Nitekim askeri törenlerde birlikler bir devlet baskaninin veya denetleme subayinin önünden geçerken alay filamalarini (bayraklarini) indirerek onu selamlarlar. Bir geminin bayragini ters çevirip asmasi, tehlikede oldugunu göstermektedir. Gönderde yariya kadar indirilmis bayrak ise yas ifadesidir.

TÜRK BAYRAgININ ÖLÇÜLERi

G. Genislik.

A. Dis ay merkezinin uçkurluktan mesafesi (1/2G)

B. Ayin dis dairesi kutru (1/2 G)

C. Ayin iç, dis merkezleri arasi (0, 625 G)

D. Ayin iç dairesinin kutru (0,4 G)

E. Yildiz dairesinin ayin iç dairesinden olan mesafesi (1/3 G)

F. Yildiz dairesinin kutru (1/4 G)

L. Boy (1 tam 1/2 G)

M. Uçkurluk genisligi (1/30 G)