Baykus (Strix) - Baykus nedir aciklamasi nerede yasar aciklamasi anlami

 Yasadigi yerler: Agaç kovuklari, harabeler, kuleler, terk edilmis kus yuvalari. Antarktika hariç dünyanin her yerinde. Özellikleri: Gece avlanan yirtici kuslardir. Ömrü: 60-70 yildir. Çesitleri: Boylari 18-70 cm arasinda degisen 123 kadar türü vardir. Bunlardan alaca baykus, ak baykus, cüce baykus, puhu, kukumav, peçeli baykus meshurlaridir.

Öne dogru yönelmis iri gözlü, yirtici gece kuslarinin genel adi.

Baslari büyük ve tüylüdür. Kuyruklari kisa olmakla beraber, kanatlari enli ve uzundur. Bir kisminin kanat açikligi, bir adam boyuna ulasir. Serçe kadar küçük olanlari da vardir. Gagalari kivrik, pençeleri keskin kanca tirnakli ve döner parmaklidir. Kuvvetli pençeleri adeta avina kenetlenir. Kavramalari o kadar sikidir ki, bazan inatçi bir baykus tarafindan tutulan insan bilegini kurtarmanin yolu, hayvanin ayak tendonlarini (kirislerini) kesmektir.

Baykuslar tam bir sessizlik içinde avlanir. Bütün vücudu yumusak ve ince tüylerle kaplidir. Tüyler, uçus sirasinda tabii bir susturucudur. Uçus esnasinda kanatlarinin “pirpir” sesi duyulmaz. iri gözleri, baslarinin yaninda degil önündedir. Asiri büyüklükteki gözleri, göz oyugunda hareket edemez. Araba fari gibi yuvalarinda sabittir. Ama baykus boynunu 300 derecelik alan içinde rahatça çevirerek çevresini kontrol edebilir.     Disi baykus erkeklerinden daha iri olup, 2-10 yumurta yumurtlarlar. Kuluçka süresi 30-40 gündür. Yumurtadan çikan yavrularin göz ve kulaklari kapalidir. Yavrularin yuvada kalma süresi farklidir.

Tam karanlikta görme kabiliyetleri yoktur. Az bir isik avlarini yakalamaya kafidir.     Gözlerindeki ag tabaka sari renklidir. Büyütücü özellik saglar. Gözlerinde esas olarak çubuk (rod) duyu hücreleri mevcuttur. Bu hücrelerde “visual purple” yani “mor isik görüntüsüne” sebeb olan kimyasal bir madde bulunur. Rod hücreleri, en küçük bir isigi bile kimyasal bir sinyale çevirirler. Böylece insanin sadece bir isik pariltisini fark ettigi yerde baykus buradaki cismi bütün teferruati ile görür. Bütün kuslarda üst göz kapagi alttakine geldigi halde baykuslarda olay tersinedir.

Baykuslarin görme ve isitme kabiliyetleri son derece hassastir. Çok az isikta avlarini yakalayabildikleri gibi, zifiri karanlikta da isitme duyulariyla yerini tespit ederek yakalarlar. Kulaklari, en küçük hisirtiyi isitebilecek duyarliktadir. Hassas kulaklariyla, gecenin sessizliginde uçan pervanenin kanat sesini veya bir tohumun çignenisini, hatta tam sessizlikde düsen ignenin sesini bile isitebilirler.

Baykusun genis yüzü, nispeten sert ve kavisli tüylerle kaplidir. Tüyler bir kepçe gibi sesleri toplar ve kulaga yansitir. Bazi baykus cinslerinin kulak delikleri öyle büyüktür ki, basin yan tarafini tamamen kaplar. Ayrica baykuslarin basi genistir ve kulaklari diger kuslara göre birbirinden daha uzaktir. Böylece ses dalgasi bir kulaga çarptiktan sonra digerine gelir. Baykus bu son derece küçük zaman araligi içinde sesin geldigi yönü tayin eder. Baykuslarin ilginç özelliklerinden biri de kulaklarinin perdeli olusudur. istedikleri zaman açar, istediklerinde kaparlar. Dinlenme halinde ve yavas uçuslarinda kulak perdesini açar, hizli uçuslarinda ise kaparlar.

Göz ve kulaklarinin hassasliginin daha az ise yaradigi gündüzlerde, tüneklerinde uyuklar veya agaç dallarinda güneslenirler. Tüylerinin rengi, bulunduklari çevreye uygun oldugundan fark edilmeleri zordur. Hasin yirtici kuslardir. Kendilerinden büyük hayvanlara saldirmaktan çekinmezler. 70 cm boyuna ulasan puhu, yikik yerlerde ve orman kenarindaki agaçsiz kayaliklarda yuva yapar. Tavsan, fare, ev kedisi ve kümes hayvanlarina saldirdigi gibi kartallari dahi kaçirtir. Gece yirticilari olmakla beraber kar baykuslari, gündüz de avlanirlar. Kar baykusunun tabii yasama çevresi, soguk kutup bölgeleridir. Buranin gündüz geçen yaz ve gece geçen kis aylarinda normal beslenmelerini devam ettirirler.

En büyük düsmanlari gündüz yirticilaridir. Gündüzleri bunlardan çekinen baykuslar, gece olunca hinçlarini alirlar. Atmaca, sahin ve kartallara karanlikta sessizce saldirarak tüneklerinde onlari ustaca avlarlar. Baykuslar eski çaglardan beri insanlarin ilgisini çeken hayvanlardir. Haklarinda çok sey söylenmistir. Baykusun ötüsünü ölüm haberi veya ugursuzluk sayanlar bile olmustur. Aslinda bu tip yorumlar, uykuya dalamayan insanlarin kuruntusundan baska bir sey degildir. Bu veya baska hayvanlarin, islerinin ugursuzluguna inanmak, batil, asli olmayan seylerdir. Hadis-i serifte; “Baykuslarda ugursuzluk diye bir sey yoktur. En dogru yorum, hayra yormaktir. Göz degmesi haktir ve gerçektir.” buyruldu. Esasen baykuslar faydali hayvanlardir. Bir peçeli baykusun bir gecelik fare avi, on kedinin yakaladigindan fazladir. Kemirgen sayisini avlayarak kontrol altinda tutan atmaca gibi hayvanlardan daha çok fayda saglar. Çogunun beslenme listesinde, kemirgen ve diger küçük zararli hayvanlar basta yer alir. iki kilometrelik bir arazide baykuslar, senede 24 bin kadar fare, kemirgen, hasere gibi zararli hayvan avlarlar. Bir çok ülkede kanunlarla korunarak çogaltilmaya çalisilmaktadirlar.