BATI SAMOA - Bati Samoa nedir ülkesi hakkinda bilgiler aciklama

DEVLETiN ADI
 Bati Samoa Cumhuriyeti
 
BAssEHRi
 Apia
 
NÜFUSU
 166.000 (1992)
 
YÜZÖLÇÜMÜ
 2.831 km2
 
RESMi DiLi
 Samoaca ve ingilizce
 
DiNi
 Hiristiyanlik (%70 Protestan,% 30 Roma Katoligi)
 
PARA BiRiMi
 Bati Samoa Talasi
 

Yeni Zellanda'nin 2500 km kuzey ucunda, Avustralya'nin 4300 km dogusunda, Hawai adalarinin 3500 km güney batisinda bir grup ada üzerinde kurulmus devlet. Samoa Adalari 171o bati meridyeninden dogu ve bati olmak üzere ikiye ayrilir. Bunlar doguda ABD idaresinde 6 ada ile batida müstakil Bati Samoa Adalari adini alan 9 adadan mütesekkildir.

Bati Samoa Adalari; meskun bulunan Upolu, Savaii, Manoa ve Apolima ile meskun olmayan Fanuatapu, Namua, Nuutele, Nuulaa, Nuusafe adalarindan mütesekkildir. Yüzölçümü toplam 2831 kilometrekaredir. Savaii, Samoa'nin en büyük adasi olup, 1715 kilometrekaredir. Upolu ise 1127 km2 olup, diger yedi adasi gayet  küçüktür.

Tarihi

ABD, Samoa Kralligi ile 1878'de kendisine üst verilmesi hususunda bir antlasma yapmistir. Daha sonra Almanya ve ingiltere ile de benzer antlasma yaptilar. Bir müddet sonra bu devletler arasinda ihtilaflar ortaya çikti. Bu ihtilaflar neticesinde 1899'da yapilan antlasma ile Dogu Samoa ABD'ye, Bati Samoa ise Almanya'nin menfaatleri ön planda tutulacak biçimde serbest birakildi. ingiltere baska bölgelerdeki menfaatlerini düsünerek buradan tamamen çekildi. Birinci Dünya Savasina kadar Bati Samoa, Almanya'nin kontrolünde kaldi. 1914'te Yeni Zellanda tarafindan isgal edildi. 1920 senesinden sonra Yeni Zellanda'nin kumandasi altinda varligini sürdüren Bati Samoa, 1947 senesinde Yeni Zellanda'nin yönetiminde veBirlesmis Milletlerin güvenligi altinda olmak sartiyla yeni bir statüye baglandi. Bati Samoa, 1962 senesinde bagimsizligina kavustu.

Fiziki Yapi

Nuusafe hariç diger bütün adalar kayalik ve volkaniktir. Savaii Adasinin iç kisimlarinda 1859 m, Upolu'da 1100 m yüksekliklere ulasan tepeler vardir. Adalarin sahil kisimlari hariç, çok az düzlüklere rastlanir.

iklim

Adalarin iklimi tropik olup sene boyunca fazla degisiklik göstermez. Mayis ve Kasim aylarinda kuvvetli güneydogu rüzgarlari eser. siddetli tayfunlara maruz kalir. Haziran ve temmuz aylari bölgenin en serin ve en hos aylaridir. Senelik ortalama sicaklik 26,3°C olup, 23,2°C ile 29,3°C arasinda degisir. Yagislar daima siddetli yagmur seklinde olup, senelik ortalama 5000 milimetredir.

Nüfus ve Sosyal Hayat

166.000 olan nüfusunun dörtte üçü, bassehri olan Apia ile Upolu adasinda bulunur. Halkin % 88'i Polenez irkindandir ve konustuklari Samoa dili, Polenez lisaninin en eskisi oldugu sanilmaktadir. Bati Samoa'nin devamli bati ülkeleri ile temasi olmasina ragmen halkin milli kültürleri hiç degismemistir. Aile arasindaki baglara ve baskanlarina çok önem verirler. Aile baglarina verilen ehemmiyet o derece kuvvetlidir ki, akrabalik sosyal ve ekonomik hayatta çok tesirlidir.Hiristiyanlik dininin hakim oldugu Bati Samoa'da halkin % 70'i protestan, % 30'u Roma katoligi mezhebine baglidirlar. Okuma-yazmanin mecburi olmadigi Bati Samoa'da, okumak için yas tahdidi (sinirlamasi) yoktur. 16 yasindan yukari olan nüfusunun % 97,8'i okuma-yazma bilir.

Siyasi Hayat

Yönetim biçimi cumhuriyettir. Devlet baskanlari 5 senelik süre için meclis tarafindan seçilir 1961 senesinde Birlesmis Milletler Teskilatinin kontrolünde yapilan bir referandumla kabul edilmis olan anayasasi vardir. Buna göre devlet baskanligi görevi 1962'de bagimsizligina kavusmasindan sonra iki kisi tarafindan yürütülecek, bunlar hayatlari boyunca bu görevlerini devam ettirecekler, bunlarin ölümlerinden sonra her 5 sene için meclis tarafindan seçilen bir baskan, devlet baskanligi vazifesini yürütecektir.

45 kisilik bir meclisi vardir. Meclis üyeleri halk tarafindan seçilir. Meclis üyeleri arasinda devlet baskaninca seçilen bir basbakan, meclis adina yürütme görevini üstlenir.

Ekonomi

Ekonomisi çiftçilik ve balikçiliga baglidir. Tarim ürünleri oldukça mahdut (sinirli) olup, mevcut ihracatinin % 90'ini  teskil eden Hindistan cevizi ve kakao boldur. Yeralti zenginlikleri yoktur. Dis ticaretini; Yeni Zellanda, Avustralya ve Hollanda ile yapar.