BAsKIRDiSTAN - Baskirdistan nedir nereye baglidir aciklamasi anlami

Rusya'ya bagli muhtar cumhuriyet. Güney Ural daglarindan, Bugulma Belebey Yaylasinin engebeli tepelerine kadar uzanan Cumhuriyetin yüzölçümü, 143.600 km2dir. Asya ile Avrupa'nin birlestigi noktada yer alir.

Baskirtlar. Altinordu Devletinin tabiiyetindeyken 13. ve 15. yüz yillar arasinda Volga ile Ural Daglari arasina yerlestirildiler. Altinordu devletine tabi olarak bir kadi tarafindan idare edildiler. Bu devletin yikilmasindan sonra “Yiyin” adini verdikleri kurultay tarafindan seçilen bir basbug tarafindan idare edildiler. Kazan Hani ibrahim Hanin Ruslara karsi tertipledigi seferlere katildilar. 1552’de topraklari Rus isgaline ugrayinca bölgeyi terk ettiler. 1661’de Seyyid Batir idaresinde Macaristan’a kadar uzanan akinlar yaptilar. Baskurt topraklarinda Ruslar tarafindan kurulan Ufa sehrini 1672’de basip çok sayida Rus’u ortadan kaldirdilar. Bunun üzerine Ruslar, Baskurt topraklarinda demirciligi yasaklayarak silah imalini önlemeye çalistilar. Yasaga uymayanlari ölümle cezalandirdilar. On sekizinci yüzyilda liderleri Gaib Sultan’in öldürülmesi üzerine isyan ettilerse de, Çar Büyük Petro tarafindan itaate alindilar (1728). 1735’teki isyanlari 1737’de kanli bir sekilde bastirildi. 1755’ten sonra Baskurdistan’a yogun bir sekilde Rus iskani gerçeklestirildi. 1872’den sonra Baskurtlar, tamamen Rus kontrolüne alindilar.

On dokuzuncu yüzyila kadar çobanlikla geçinen ve göçebe bir hayat yasiyan Baskurtlar, bu asirda Ruslarin baskisi ile yerlesik hayata geçerek ziraatle ugrasmaya basladilar. Müslüman bir topluluk olan Baskurtlar, 19 subat 1919’da Kizilordu ile yaptiklari baris antlasmasiyla Baskurt Muhtar Sovyet Sosyalist Cumhuriyetini (Baskurdistan) kurdular. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliginin dagilmasindan sonra, Rusya Fedarasyonu içersinde Baskurt Özerk Cumhuriyeti olarak halen varliklarini devam ettirmektedirler (1992).

Baskirdistan topraklari dogusunda yer alan Güney Urallardan batiya ve güneye dogru gidildikçe yükseklik azalir. Ormanlarla kapli daglar yerini, tek tük yesilliklerle kapli bozkira ve Belaya Irmaginin geçtigi ovalara birakir. Baslica akarsuyu olan Belaya, Güney Urallardan dogar. Sibirya'dan gelen soguk hava dalgalari bölgenin nemli kara iklimini çok etkiler. Yaz ile kis arasinda sicaklik farki çoktur. Kisin sicaklik -45°C ye düstügü oldugu gibi, yazin da 36°C'ye kadar çikar. Yagislar bozkir bölgelerinde 400-500 mm, daglarda ise 400-600 mm arasinda degisir.

Baskirdistan, 53 küçük bölgeye ayrilmistir. Son sayimlara göre nüfusu 4.000.000 civarindadir. Baskirtlar nüfusun ancak % 21.7 sini meydana getirir. Ülkede egitim gelismistir. Okuma yazma orani yüksektir. Egitim Rus ve Baskir dillerinde yapilir. Dokuz üniversite vardir.

Baskirdistan'da ekonomi tarim ve sanayiye dayalidir. Zengin maden yataklari, hizla büyüyen sanayi dallari için gerekli olan ham madde saglanir. Güneyde Kuyargas'ta kömür, Baymak'ta bakir, Novoya Pristina'da boksit çikartilir. Ufa ve kuzeybatidaki Neftekamsk yakinlarinda, batidaki Belebey ve Belaya Irmaginin orta kesimlerindeki isimbay'da bulunan yataklardan petrol ve dogal gaz elde edilir. Rafineriler ve petro-kimya fabrikalari ana ekonomiyi meydana getirir.

Belaya Vadisinde tarim önemli yer tutar. Baslica tarim ürünleri çavdar, yulaf, dari, keten, sekerpancari ve ayçiçegidir. Ufa ve Sterlitamakta sebzecilik gelismistir. Urallarda hayvancilik ön plana geçer. Sigir, koyun ve keçi beslenir. At yetistiriciligi çok ünlüdür.

Baskirdistan'da ulasim gelismistir. Baskent Ufa'da bir hava alani vardir. Diger bölgelere kara ve demiryolu ile baglanan ülkeden, Urallari asan önemli demiryolu hatlarindan biri geçer.