BARUTHANE - Baruthane Nedir aciklamasi anlami
Osmanli ordusunun ve donanmasinin ihtiyaci olan barutun üretildiGi yerlere verilen ad.
ilk baruthane Sultan ikinci Bayezid Han devrinde istanbul'da Atmeydani'nda kuruldu. On yedinci yüzyilda istanbul'un Ayasofya, KaGithane, sehremini ve Unkapani gibi birçok semtinde baruthaneler ve barut mahzenleri açildi. istanbul'un disinda Selanik, Gelibolu, izmir, Konya, Trablussam, Van, Belgrat ve BaGdat'ta da baruthaneler tesis edildi. Ayrica GüneydoGu Anadolu'da Sivas ve Malatya yörelerinde güherçile kalhanelerinde basit usullerle barut üretildi.
Yeniçeriler, atesli silahlar kullanmaya baslamadan önce barut yalnizca Cebeci OcaGinin ihtiyaci için kullaniliyordu. Cebeci OcaGindan Serbaruti (Barutçubasi) baruthane nazirliGi yapiyordu. Yeniçerilere tüfek verilmesinden sonra Yeniçeri OcaGinda da Barutçubasi idaresinde bir barutçu birliGi kuruldu. On sekizinci yüzyila kadar tüfekotu veya fitilotu denen ve basit usullerle üretilen barutun iyilestirilmesi ve baruthanelerin modernlestirilmesi için Hollanda ve ingiltere'den uzmanlar getirtildi. Yapilan incelemeler ve hazirliklar neticesinde istanbul'daki bütün eski tesisler kapatilarak 18. yüzyilin ortasinda Bakirköy'de Baruthane-i Amire kuruldu. Gelibolu ve Selanik baruthaneleri de buraya baGlandi. Barut yapimi ve perdahi içinCebeci OcaGinda Özel bir uzmanlik sahasi gelistirildi. Buradan yetisen barutçularin sayisi 300 civarindaydi. Kurumun idaresi Baruthane-i Amire emini denilen yüksek rütbeli bir kimse tarafindan yürütülüyordu. Hesap isleri de Muhasebe-i evvele (Bas Muhasebe) baGli, Baruthane-i Amire hazinesince yürütülüyordu.
Askeri sahada köklü yenilikler yapmayi tasarlayan Sultan Üçüncü Selim Han baruthanelerin islahini ikinci defa ele aldi. Onun zamaninda baruthaneler tek idare altinda birlestirilerek Baruthaneler NazirliGi kuruldu. Avrupa'dan gelen uzmanlar araciliGiyla Bakirköy Baruthanesi bir defa daha modernlestirildi. Küçükçekmece'nin Azadli köyünde Azadli Baruthanesi adiyla eski güç kaynaklari yerine su gücüyle isleyen yeni bir tesis kuruldu. Gelibolu ve Selanik baruthaneleri kapatildi. Baruthaneler on dokuzuncu yüzyilin basinda döner sermayeli ve yari özerk bir kurum niteliGi kazanarak 1826'da Yeniçeri OcaGinin kaldirilmasindan sonra TophaneNezaretine baGlandi.
