BANGLADEs hakkinda gelen bilgiler tarihi Fiziki yapisi komsulari iklimi,tabii kaynaklari,Egitimi,Ekonomisi,Yasantilari hakkinda geniz bilgiler ...

Güney Asya'da Müslüman bir devlet. 1971 senesine kadar Pakistan'in "Dogu Pakistan" adli eyaleti, daha önceleri de ingilizlerin Kita Hindi'nde Bengal eyaleti idi. Kuzey-güney arasi 625 km, dogu-bati arasi 304 kilometredir.

Tarihi

Banglades, M.Ö. bölgede hüküm süren büyük devletlerin, M.S. 750-1200 arasinda yerel Palas Hanedanlarin hakimiyeti altinda kaldi. Onuncu asirdan itibaren Müslümanlar bölgeye hakim olmaya basladilar.

Banglades 12. asirdan 1757 yilina kadar Müslümanlarin idaresinde, 1757'den 1905 yilina kadar ingilizlerin hakimiyetinde kaldi. 1947 yilinda da Müslüman kesimi "Dogu Pakistan" adiyla Pakistan'in bir eyaleti oldu. 1969 yilina kadar Pakistan'in eyaleti olarak kaldi. 28 Kasim l969'da meclis üyelerinin teskili için yapilan seçim propagandalari esnasinda Mucib-ür-Rahman ve onun "Avami Partisi" seçim propagandalarini Dogu Pakistan'a muhtariyet verecegi vadi üzerine kurmustu. Aralik 1970'de yapilan seçimler neticesinde Avami Partisi 313 sandalyeden 167'sini aldi. 1 Mart 1971'de Millet Meclisinin teskili ertelendi. Bu durum Dogu Pakistan'da mesru haklarin ihlali sayildi ve genel greve gidildi. Bunun üzerine ordu, grevcilerin üzerine gitti ve iç harp basladi. Bir kisim halk da Hindistan'a sigindi. Bu arada Hindistan-Pakistan Savasi basladi.

1971 Aralik ayinda savas bittiginde Hindistan, Dogu Pakistan'in büyük bir bölümünü isgal etmisti. Hindistan burayi iki hafta kadar kontrol altinda tuttu. 22 Aralik 1971'de Mucib-ür-Rahman'in liderliginde Banglades Müslüman Halk Cumhuriyeti kurulduktan sonra, Hindistan ülkeyi terk etti. Mucib-ür-Rahman ve Avami Partisi'nin iktidara gelmesiyle karisikliklar dinmedi. 15 Agustos 1975'te yapilan darbe ile Mucib-ür-Rahman ailesi ile birlikte öldürüldü. idareyi Kandahar Mustak Ahmed ele aldi. 3 Kasim 1975'te Dakka garnizon komutani Tuggeneral Halid Müserref, Mustak Ahmed'i devirdi. Ancak kendisi iktidarda sadece dört gün kalabildi.

7 Kasim 1975 tarihinde General Ziya-ür-Rahman bir darbe ile Halid Müserref'i devirdi. Ziya-ür-Rahman zamaninda ordu uzun müddet siyasetten uzak durdu. 1977 yilinda yapilan seçimleri Ziya-ür-Rahman kazandi ve geçici olsa da, siyasi istikrar temin edildi. 30 Mayis 1981 tarihinde bir grup subay ve askeri birlik basarisiz bir darbe yaptilar. Ziya-ür-Rahman'a bagli birlikler darbeyi bastirdilar. Ancak darbe esnasinda Ziya-ür-Rahman öldürüldü. 15 Kasim 1981'de seçim yapildi ve Milli Birlik Partisi lideri, öldürülen Ziya-ür-Rahman'in yardimcisi Abdüssettar, oylarin % 66'sini alarak devlet baskani oldu. Ancak siyasi istikrar yine temin edilememis ve kargasa bitmemisti. Nihayet hükumet, Milli Güvenlik Kurulu kurulmasini kabul etti ise de, gerginlik durmadi. Sonunda Genel Kurmay Baskani Muhammed Ersad, askeri bir darbe ile Abdüssettar'i devirerek idareye el koydu. Askeri idare iki sene is basinda kalacagini ilan etti. 21 Mart 1985'te yapilan referandumda Ersad'in devlet baskanliginda kalmasi onaylandi. Diktatörlük ve otoriter bir rejimle ülkeyi yönettigi söylenen Muhammed Ersad'in genis çapli kitle gösterileri neticesi istifa etmesi üzerine 6 Aralik 1990 senesinde sahabeddin Ahmed devlet baskanligina vekaleten getirildi. 19 Eylül 1991 senesinde yapilan seçimleri kazanan Ziya-ül-Hak'in hanimi Halide Ziya basbakan oldu.

Fiziki Yapi

Banglades daha ziyade Kita Hindi'nin Ganj (Padna), Jamune (Brahma Putra)Nehrinin asagi kolu ile Meghna gibi önemli nehirlerinin deltasinda olusan alüvyonlu ovalardan meydana gelir. Bu nehirler birleserek Bengal Körfezinde bir delta içinde akarlar. Ovalarin büyük bir kisminin denizden yüksekligi 9 metreyi geçmemektedir. Bu sebeple her yil yagisli mevsimlerde irmaklarin kabarmasiyla ovalar seller altinda kalirlar. Bu sel baskinlarinin en büyügü 1974 yilinda olmus ve ülkenin % 70'i sular altinda kalmis, 2 bin insan ölüp, yüz binlerce insan evsiz, barksiz ve aç kalmistir. Jamuna Irmaginin kollari olan Tistua ve Astrai irmaklari, ovanin kuzey bölümünden geçerler. Bu bölgede çok sayida bataklik ve sazlik bulunmaktadir. 9300 kilometrekarelik bir yer kaplayan Barind Ovasi, orta kesimde 6350 kilometrekarelik yer kaplayan Madhupur Platosu ve Meghna Irmaginin dogusundaki Lalmai Tilas bölgeleri, alüvyonlarin meydana getirdigi baslica plato alanlaridir. Feni Irmaginin güneyinde uzanan Chittagong bölgesi, tepeler, vadiler ve ormanlarla kaplidir. Buralari ülkenin baslica daglik bölgesidir.Yüksekligi ortalama 600 metredir.

iklimi

Genel olarak Muson iklimi görülür. Ükeye düsen yagis miktari yüksek olup, metrekareye 1270-5080 mm arasinda degisir. Nem orani yüksekligi, bunaltici sicaklara sebeb olmaktadir. Ocak ayinda en yüksek sicaklik 25-26oC arasinda degismektedir.Yazin ise 30-35o'ye kadar ulasir. Yillik siklonlar ülkeye büyük zararlar vermekte, bilhassa sahil sehirlerinde büyük hasara sebeb olmaktadir. 1970 yilindaki bir firtinada 500 bin insan ölmüs ve yüz binlercesi de evsiz, barksiz kalmistir.

Tabii Kaynaklari

Banglades Ovasi eskiden ormanlarla kapliydi. Ekilecek alanlari az oldugu için ormanlarin büyük bir kismi yok edilmis ve bugün sadece iki orman kalmistir. Bunlardan birisi Madhupur olup, alüvyon platosudur ve 4140 kilometrekarelik bir kismi yapi malzemesi için elverisli agaçlarla kaplidir. ikinci orman ise güneydeki Sundarbans kiyi bölgesindeki ormanlardir. 5960 kilometrekarelik bir alani, batakliklar arasindaki adaciklar ve Mangrov ormanlariyla kaplidir. Bu ormandaki agaçlar kibrit ve kutu imalatina elverislidir. Ayrica Chittagong bölgesindeki siradaglar tropikal ormanlarla kaplidir. Buradaki agaçlar, 60 metreye kadar uzunlukta olup, mobilyacilikta ve kagit sanayiinde kullanilir. Ormanlarda; bambu, muz ve Hindistan cevizi vb. agaçlar bulunur.

Ormanlarda aslan, kaplan, fil, timsah gibi vahsi hayvanlarin yanisira, her çesit tropikal bölge hayvanlari, ayrica benekli ceylanlar, çesitli türlerde yilanlar vardir. Nehirlerde de bol balik bulunur.

Banglades'te fazla maden kaynagi yoktur. Ancak, üç tane küçük tabii gaz ve çok ince bir kömür tabakasi kesfedilmistir. Bengal Körfezinde de petrol bulunmustur.

Nüfus ve Sosyal Hayat

Banglades, dünyanin nüfus yogunlugu bakimindan en kalabalik ülkelerindendir. Nüfus yogunlugu kilometrekareye 290-770 kisi arasinda degisir. Yirminci asrin sonunda nüfusun iki misli artacagi tahmin edilmektedir. Nüfusun % 90'i köylerde, % 10'u sehirlerde yasar. En önemli sehri "Dakka", ayni zamanda bassehirdir. Güneydogu sahilindeki Chitagony sehri, önemli bir limandir. Halkin % 85'i Müslümandir. Banglades'in resmi dili Bengal dilidir. Halkin çogu bu dili konusur. Ayrica Urduca dili de yaygindir. Kuzey ve dogu daglik bölgelerinde yasayanlar da mahalli lisanlari konusurlar. Para birimi "Taka"dir. 11 idari bölge birer askeri vali tarafindan yönetilir. Bir radyo ve televizyon istasyonu vardir. Erkekler "Lungi" denilen bir elbise, kadinlar "Burka" denilen bastan ayaga kadar vücudu örten bir elbise giyerler.

Egitim: Dünyada okuma-yazma orani en düsük ülkelerdendir. Halkin % 33.1'i okuma-yazma bilmektedir. Köylerinde ekseriya ilkokul bulunmamaktadir. Dakka, Rajshani ve Chittagong üniversiteleri, bati tarzi egitim yapan üç büyük üniversitedir. ingilizler bu bölgede uzun süre kalmislar, halki cahil birakmislar, bozuk fikirleri yaymislardir. Halkin kültür seviyesi ve ekonomik durum çok düsüktür. ingilizlerin kültürünün tesirleri devam etmektedir.

Ekonomi

Ekonomi tarima dayalidir. Baslica ürünleri, pirinç, önemli dayanikli gida maddeleri, Hind keneviri ve çaydir. Bu alanda Çin ve Hindistan'dan sonra dünya üçüncüsüdür. Diger zirai bazi sebzeler ve sekerpancari iç tüketim için yetistirilir. 10 milyon hektarlik alanda ekim yapilir. Bu alanlarin % 80'inde pirinç üretilir.

Sanayi ve tasimacilik:Banglades'te baslica sanayi Hintkeneviri üretimidir. Bu ülkede ileri sanayi tam kurulmamis, hatta bulunan madenler dahi tam olarak islenememektedir. Ülkede Hintkeneviri (jüt) isleyen 20 fabrika vardir.

Dis ticaret: Baslica ihracat ürünleri; Hintkeneviri (jüt), çay ve baliktir. Ancak ihracati hiçbir zaman ithalatini karsilamamakta ve ithalat ile ihracat arasindaki açik, gün geçtikçe artmaktadir. Çok az da olsa dis yardimlarla ayakta durmaya çalismaktadir.