BAKÜ
Azerbaycan’in bassehri. Nüfusu 1.700.000'in üzerindedir. Apseron Yarimadasinin güney kiyisinda, Bakü Körfezinin meydana getirdigi genis yayin üzerinde bulunur. Bakü Körfezi, Hazar Denizinin en muhafazali limanidir. Apseron Yarimadasi da kuzeyden esen güçlü Hazri rüzgarlarina karsi körfezi korur.
Bakü’nün tarihi çok eski tarihlere dayanir. sirvansahlar zamaninda (M.S. 11. yüzyil) baskent olmustu. Daha sonralari Mogol isgaline ugradi, iranlilarla Ruslar arasinda el degistirdi ve sonunda 1806’da Rus topraklarina tamamen katildi. 1920’de de Azerbaycan’in bassehri oldu.
Bakü’nün önemi, eskiden Sovyetlerin en büyük sehirlerinden biri olarak, petrol sanayii ve yönetim merkezi olusundan kaynaklanirdi. Bakü’de petrolün varligi 8. yüzyildan beri bilinmekteydi. 15. yüzyilda sig kuyulardan petrol çikarilmasina baslanmisti. Romanya’da Ploesti yakinlarindaki ilk petrol çalismalarindan hemen sona Bakü’de de 1872’de modern tekniklerle petrol çikarilmaya baslanilmistir. 20. yüzyilin baslarinda dünyanin en büyük petrol bölgesi olan Bakü, 1940’lara kadar Sovyetlerin en büyük petrol sahasiydi. Ancak günümüzde rezervlerin çogu tükenmistir. Artik çok derinlere inilmesi ve denizde sondaj yapilmasi zarureti dogmustur.
Bakü, körfezin çevresinde kat kat yükselen bir sehir görünümündedir. “içeri sehir” denilen eski Bakü tepede kurulu olup etrafi surlarla çevrilidir. Surlar ve 27 m yükseklikteki 12. yüzyil yapisi olan Kiz Kulesi hala ayaktadir. içeri sehir, labirenti andiran dar sokaklari ve eski binalari ile ilginç bir manzaraya sahiptir. Eski yapilardan basta Sink Kale Camii ve minaresi, sirvansahlar Sarayi, Adalet Sarayi (Divan Han) ve Cuma Meshed Minaresi olmak üzere cami, saray ve türbeler önem tasir.
idari etkinliklerin yer aldigi modern sehir, eteklerde gelismistir. Çevredeki uydu sanayi sehirlerinde 500.000’i askin kisi yasar. Kaziklar ve sondaj platformlari üstünde kurulmus petrol semtleri de Hazar Denizinin iç kesimine dogru uzanmaktadir.
Teknoloji alaninda gerçeklestirilen gelisme; petrol aritma sanayiinin, petrokimya sanayiinin, bilhassa petrol çikarmak için gerekli araç-gereç yapiminin gelistirilmesinde kullanilmistir.
Bu uzmanlik dallarina gemi yapimi ve onarimi ile elektrikli makine üretimi, kimyasal madde, çimento, kumas, ayakkabi ve besin sanayilerinin de eklenmesiyle, Bakü büyük bir sanayi merkezi olmustur.
Basta gelen bir kültür ve egitim merkezi olan Bakü’de bir üniversiteyle birçok yüksek ögretim kurumu vardir. Yüksekögretim kurumlarindan petrol ve kimya sanayii ile ilgili olani sahasinda uzmanlasmistir. Azerbaycan Bilimler Akademisinin bünyesinde birçok bilimsel arastirma birimi vardir. Bakü’de nüfusun çogunu Azeriler teskil ederken önemli oranda Rus ve Ermeni nüfus da yasar.
