Bir Orta Avrupa ülkesi. Orta Avrupa'nin Alpler bölgesinde kurulmus olan Avusturya; doguda Macaristan, kuzeyde Çekoslavakya ve Federal Almanya, batida isviçre ve Leiechtenstein, güneyde italya ve Yugoslavya ile çevrilidir.
Tarihi
Çok eski tarihlerden beri insanlarin yasadigi bu ülke, M.Ö. 100 yillarinda Romalilar tarafindan isgal edilmistir. Almanya ile beraber olan Avusturya'ya 803 senesinde Kral Büyük Carl tarafindan "Dogu Markligi" ünvani verildi. Böylece Germen imparatorlugunun bir parçasi olarak kurulmus oldu. Daha sonralari basa geçen Habsburg Hanedani, ülkenin sinirlarini genisletmislerdir. On besinci asirda Avrupa'nin ve Hiristiyanlarin en güçlü devleti haline gelen Avusturya, Osmanlilara ve Müslümanlara karsi arkasi kesilmeyen saldirilara liderlik etmistir. On altinci asir baslarinda yapilan saldirilara son vermek ve islamiyeti yaymak gayesiyle Osmanli Devleti çesitli seferler ile 1529'da Macaristan'i daha sonra 1540'ta Avusturya'yi yendi. Kral Birinci Ferdinand, Macaristan'in Osmanli Devletine birakilmasi ve senede 30.000 duka altini vergi vermek sartlari ile bir andlasma imzaladi. Böylece Avusturya'nin saldirilari son buldu.
Çesitli savas ve isyanlarla Osmanli Devletinden ayrilan Macaristan ile birleserek Avusturya-Macaristan imparatorlugu'nu kurdular. Birinci Dünya Savasinda parçalanan Avusturya-Macaristan imparatorlugu'ndan Avusturya harp sonunda Almanya ile birlesmek istemesine ragmen, galip devletler buna müsaade etmediler.Müstakil bir devlet olarak kurulan Avusturya Cumhuriyeti, ikinci Dünya Savasinda Hitler tarafindan 1938'de Almanya'ya katildi. Savas sonunda Almanya'nin yenilmesi ile Avusturya; ABD, Rusya, ingiltere ve Fransa tarafindan isgal edildi. 1955'te bu devletlerle bir andlasma yapildi. Buna göre Avusturya hiçbir devletle birlik kuramayacak ve herhangi siyasi bir bloka dahil olamayacakti. Bu sartlarla bugünkü Avusturya Cumhuriyeti kurulmus oldu.
Fiziki Yapi
Dogu Alpler üzerinde kurulmus bulundugundan ülkenin asagi yukari dörtte üçü daglik arazidir.Kuzeyde ülkeyi batidan doguya kateden Tuna Nehrinin ülkedeki uzunlugu 350 kilometredir. Bu kisimlar en alçak yerlerdir. Alpler Avusturya'da ülkeyi batidan doguya dogru üç sira halinde kaplamislardir. Ülkenin en yüksek tepesi 3798 m ile "Gross Glockner"dir. Tuna Nehrinden sonra en önemli akarsuyu Morova Irmagidir.
Göller bakimindan çok zengin olmasina ragmen bu göller çok küçüktür. En büyük gölü Neusied'dir ki, yüzölçümü 320 km2dir. Bunun bir kismi da Macaristan'a aittir.
iklim
Kara iklimine sahiptir. Kislar çok sert ve yagisli geçer. Yagislar genellikle kar seklinde olup, alçak yerlerde yagmur halinde olur. Hava sicakligi kisin genellikle 0°C'in altinda bulunur. Bu zamanda dahi hava açik ve berrak oldugundan kis sporlarina elverislidir. Tuna Nehri kis aylarinda dondugundan, ulasimin aksamamasi için buz kirma çalismalari devamli yapilir. Yükseklerde firtinalar bazen çok siddetli olur. Kara iklimi özelliginden dolayi yaz aylari sicak geçer. Sicaklik ortalamasi 20°C'in üzerindedir. Bu mevsimde az miktarda da olsa yagis görülür.
Tabii Kaynaklar
Ülkenin asagi yukari % 40'i ormanlarla kaplidir. Orta Avrupa'nin en fazla ormana sahip ülkesidir. Alplerin 2150 metreye kadar olan yüksekliklerinde mevcut olan ormanlarin büyük bir kismi özel sahislara aittir.
Madenler bakimindan oldukça zengin sayilan Avusturya'da demir, magnezyum, grafit ve kömür elde edilir. Dünyada en çok grafit üreten ülkedir. Petrol ve tabii gaz üretiminde Avrupa'da dördüncü siradadir. Bunlardan baska bakir, çinko, kursun, antimon, boksit ve tungsten madenleri de kafi miktarlarda üretilmektedir.
Nüfus ve Sosyal Hayat
Sekiz milyon civarindaki nüfusun hemen hemen hepsi Cermen olup, Katolik mezhebindendir. Az miktarda Slav, Hirvat ve Macar bulunur. Nüfusun % 18,6'sini 1-l4 yas grubu, % 61,6'sini 15-59 yas grubu, % 19,8'ini de 60 yasindan yukarisi teskil etmektedir. Halkin yarisi sehirlerde yasar. Avrupa'nin kültür merkezidir. Asirlardir Avrupa kültürünü bünyesinde toplamis olan Viyana, bu özelligini devam ettirmektedir. Viyana'ya bakan Kahlenberg Tepesinde bir abide vardir. Bu abidede; "Allah bizi veba ve Türklerden korusun!" yazilidir. Bu yazinin altinda da, Türklerin vahsetini tasvir eden bir resim görülmektedir. 1683'te Viyana kusatmasi sirasinda, Osmanli karargahinin bulundugu bu tepe, gelecek nesillere, Türk düsmanligi asilamak için böyle süslenmistir. Avrupali daima Türkleri bu abidedeki sekliyle görmektedir. En önemli sehirleri Viyana, Graz, Linz, Salzburg ve Insburck'dur. Tabiat sartlari icabi kis sporlarinin merkezi durumundadir. Dolayisiyla turizm ve kis sporlari çok gelismistir. Okuma-yazma orani oldukça yüksektir (% 98 (1983)). Ülkedeki egitim kurumlari Avrupa'nin en eski egitim kurumlarindandir. Mesela Viyana Üniversitesi 1365'te kurulmustur. Ülkede mevcut dört üniversite ve buna bagli çesitli fakülte ve üniversite seviyesinde akademiler vardir. Kilisenin egitim ve ögretimde büyük bir agirligi vardir. Avrupa'nin kavsak noktasi oldugu için tasimacilik ve ulasim çok gelismistir.
Siyasi Hayat
Avusturya anayasasina göre ülke Federal Demokratik bir Cumhuriyettir. Yürütme yetkisi 9 eyaletten gelen delegeler tarafindan icra edilir. Anayasa, dört yillik bir devre için devlet baskaninin meclis tarafindan seçilmesini sart kosmustur. Baskan, dis mes'elelerde devleti temsil eder. Anlasma ve kanunlari imzalar, bakan ve diger yetkilileri tayin eder. Baskan ayni zamanda meclisi toplar, fesheder ve tatile sokabilir.
Federal kongre, üst meclis, federal konsey ve alt meclis milli konseyden meydana gelir. Federal konsey, eyalet milletvekilleri tarafindan seçilen 50 üyeden meydana gelir. Milli konsey 25 seçim bölgesinden gizli oyla dört senelik bir devre için seçilmis 165 temsilciden ibarettir. Adaylarin en az 26 yasinda olmak mecburiyeti vardir. 21 ve daha yukari yasta olan vatandaslar oy kullanabilir. Oy verme islemi ppazar veya umumi tatil günlerinde yapilir. Meclislerin en önemlisi Milli Meclistir. Mevcut üç siyasi parti vardir. Bunlardan Sosyalist Parti ile Halk Partisi 1880 senesinde kurulmustur. Komünist Partisi ise Birinci Dünya Harbinden sonra kurulmustur.
Ekonomi
Avusturya ekonomisi, sanayi, turizm ve tarima dayanmaktadir. Tarima elverisli topraklari azdir. Bol ürün alabilmek için modern tarim ikinci Dünya Savasindan sonra hizla gelismistir. Ülkenin alçak bölgelerinde bulunan çayirlik alanlarda hayvancilik gelismistir.
Ekonomisinin ana kaynagini meydana getiren sanayi dalinda, pik demir ve ham çelik, alüminyum üretimi ön siralarda yer alir. Kagit, kimyasal madde ve plastik diger sanayi ürünleridir.
Avusturya, dünyanin önde gelen tabii magnezit üreticisidir. Schwechat'taki büyük petrol rafinerisi, ülkenin toplam petrol ve petrol ürünleri tüketiminin dörtte üçünü karsilar.
Genis ormanlarindan elde edilen kerestenin sadece bir bölümü ülkede islenir. islenmemis kereste ülkenin baslica ihraç ürünleri arasinda yer alir.
En önemli ihraç ürünlerini; makinalar, elektronik araçlar, maden ürünleri, kagit, elektrik enerjisi, gida maddeleri meydana getirir.
Turizm: Avusturya'nin daglari, ormanlari ve vadileri yaz ve kis aylarinda ideal tatil yerleridir. Göller, daglar ve vadiler, çesitli sporlari ile ünlüdür. Viyana ise müzik, güzel sanatlar ve tarihi eserlerin merkezidir. Operalar, sanat galerileri bale gösterilerinin verildigi salonlar bassehirde toplanmistir. Kis aylarinda binlerce ziyaretçi, kayak yapmaya Avusturya'ya gelmektedir.
Dis ticaret: ithalati ihracatini daima geçmistir. Fakat turizmdeki gelisme, dengesizligi gidermektedir.
Avusturya, Avrupa Ekonomik isbirligi Teskilatinin imtiyazli bir üyesidir. Teskilatin liberal ticaret politikasina isteyerek girmistir. Avrupa Serbest Ticaret Birliginin kurulusuna katilmasiyla iç ticarette, üye devletlerin sanayi mallari üzerindeki vergi tedrici olarak indirildi.
Avusturya; Linz, Solbaditall, Graz ve Viyana olmak üzere dört serbest ticaret bölgesine sahiptir. Buralarda müsaade alinmadan, gümrüksüz olarak yabanci mallar sergilenebilir, depo edilebilir veya onarilabilir. Bu serbest bölgeler yabanci mallarin daimi teshir bölgeleri olarak gelistirilmistir.
|
DEVLETiN ADI
|
Avusturya Federal Cum.
|
|
BAssEHRi
|
Viyana
|
|
NÜFUSU
|
7.812.100 (l991)
|
|
YÜZÖLÇÜMÜ
|
83.857 km2
|
|
RESMi DiLi
|
Almanca
|
|
DiNi
|
Hiristiyanlik
|
|
PARA BiRiMi
|
silin
|