APandiSiT
Kalin barsakla ince barsagin birlestigi yerdeki kör barsagin ucunda bulunan “Appendix” denilen kismin iltihabi. Kör barsagin alt ucunda bulunan 0,5-1,5 cm kalinliginda ve uzunlugu 2-20 cm arasinda degisen çikintisina “Apandis” (Lat. Appendix vermiformis) denir.
Had apandisit iltihabi (Akut apandisit) en sik rastlanan acil vak'alardan biridir. Apandisit bebeklerde görülmez. Çocuk büyüdükçe görülmeye baslar. 10-17 yas arasi en siktir. Daha sonra azalir. Ergenlik çagindan evvel erkek ve kiz çocuklarda ayni siklikta görüldügü halde, bundan sonra 25 yasina kadar erkeklerde kadinlara göre daha sik görülür. (erkek/kadin orani 3/2). 25 yasindan sonra erkeklerdeki sik görülme azalir ve giderek siklik orani etsitlenmeye baslar.
Belirtileri: Baslangiçta agri göbek etrafinda, karnin üst tarafinda veya bütün karinda yaygin olabilir. Bu appendisin cidarlarinin gerilmesinden dogan bir agridir. Agri orta siddette ve devamlidir. Akut apandisit basladiktan 6-8 saat veya daha fazla bir zaman geçtikten sonra agri karnin sag alt tarafina yerlesir. Bu agri apandisitin ilk belirtilerindendir. Apandisitin ikinci erken belirtisi istahsizliktir. Hastalara sorulunca belirtilerin baslamasindan önceki ögünde hatta daha önceki ögünlerde de istahlarinin olmadigini, yemek yiyemediklerini anlatirlar. Eger hasta, istahinin iyi oldugunu ve bol yemek yedigini söylerse, apandisit olma ihtimali azalir. Apandisitin üçüncü erken belirtisi bazi hastalarin devamli diskilama ihtiyaci duymasi, fakat bunu yapsa bile rahatlayamamasidir. Bazi hastalar bunu kabizlik olarak niteler ve rahatsizliklarinin kabizliktan ileri geldigini zannederler. Böyle bir durum ortaya çikinca, diski barsak tasi, barsak kurtlari, meyve çekirdekleri, yutulmus yabanci cisimler ve dis v.s. parçalari apandis kanalini tikamalari, bu kanal içinde salgi, diski ve mukus birikmesine ve mikroplarin daha kolay yerlesip üremesine zemin teskil ederler. Burada kolayca üreyen mikroplar ise apandis duvarina yerlesecek zamani kollarlar.
Bu ilk belirtilerin ardindan bulanti ve kusmalar baslar. Akut apandisitte belirtilerin meydana çikis sirasi da önemlidir. Önce istahsizlik ve yalanci kabizlik, sonra agri ve nihayet bulanti-kusmalar olur. Kusmalar agridan önce baslarsa, apandisit teshisi süpheye düser. ishal olmasi da teshisi süpheye düsürür. Yüksek fakat düzensiz bir ates vardir.
Had apandisit iltihabi tehlikeli bir hastaliktir. Eger delinme olursa iltihabi hadise karin zarina (periton) intikal eder ve karin zari iltihabi (peritonite)na yol açarak ölüme bile sebeb olabilir. Apandisitin tedavisi cerrahi müdahale iledir. Bazi gecikmis ve içeride iltihabi doku meydana gelmis vak'alarda ise tibbi tedavi uygulanir. Genellikle ilk agrilarin baslamasindan 24-36 saat içinde hastalarin ameliyat edilmesi gerektigi kabul edilmektedir.
