ANAYASA MAHKEMESi
Kanunlarin, kanun hükmündeki kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzügünün anayasaya sekil ve esas bakimindan uygunlugunu denetleyen mahkeme. Anayasa degisikliklerini ise sadece sekil bakimindan inceler ve denetler.
Anayasa Mahkemesi, ilk defa 1961 anayasasi (madde: 145-152) ile hukukumuza girmis, 1971’de bazi degisikliklere ugramistir. 1982 anayasasinda da yer alan Anayasa Mahkemesi’nin görev ve yetkileri yeniden tanzim edilmistir.
Anayasa Mahkemesi on bir asil üye ve dört yedek üyeden kurulur. Cumhurbaskani, iki asil ve iki yedek üyeyi Yargitay, iki asil bir yedek üyeyi Danistay, birer asil üyeyi Askeri Yargitay, Askeri Yüksek idare Mahkemesi ve Sayistay genel kurullarinca kendi baskan ve üyeleri arasindan üye tam sayilarinin salt çogunlugu ile her bos yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asil üyeyi ise Yüksek Ögretim Kurulunun kendi üyesi olmayan Yüksek Ögretim Kurumlari ögretim üyeleri içinden gösterecegi üç aday arasindan; üç asil ve bir yedek üyeyi ise üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasindan seçer. Anayasa Mahkemesi, asil üyeleri arasindan gizli oyla ve üye tamsayisinin salt çogunlugu ile dört yil için bir baskan ve bir baskan vekili seçer. Üyeler, asli görevleri disinda resmi veya özel hiç bir görev alamazlar. Altmis bes yasini doldurunca emekliye ayrilirlar.
Görev ve yetkileri: Kanunlarin, kanun hükmündeki kararnamelerin ve TBMM iç tüzügünün anayasaya sekil ve esas bakimindan uygunlugunu denetler. Anayasa degisikliklerini ise sadece sekil bakimindan inceler ve denetler. Cumhuriyet Bassavciliginin açacagi dava üzerine siyasi partilerin kapatilmasini karara baglar. Olaganüstü hallerde, sikiyönetim ve savas hallerinde çikarilan kanun hükmündeki kararnamelerin anayasaya aykiriligi için Anayasa Mahkemesine dava açilamaz.
Cumhurbaskanini, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargitay, Danistay, Askeri Yargitay, Askeri Yüksek idare Mahkemesi Baskan ve üyelerini, Bassavcilarini, Cumhuriyet Bassavci vekilini, Hakimler ve Savcilar yüksek kurulu ve Sayistay Baskani ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayi Yüce Divan sifatiyla yargilar.
Anayasa mahkemesine iptal davasi açabilenler: Cumhurbaskani, iktidar ve anamuhalefet partileri meclis gruplari, TBMM üye sayisinin en az beste biri tutarindaki üyeler. iktidarda birden fazla siyasi partinin bulunmasi halinde, iktidar partilerinin dava açma hakkini en fazla üyeye sahip olan parti kullanir.
Dava açma süresi: iptali istenen kanun, kanun hükmündeki kararname veya içtüzügün Resmi Gazete’de yayinlanmasindan basliyarak altmis gün sonra düser.
Anayasa Mahkemesinin kararlari kesindir. iptal kararlari gerekçesi yazilmadan açiklanamaz.
Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmündeki kararnamenin tamamini veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. (Anayasa 146-153).
