AMME HUKUKU
Devletin kurulus ve teskilatini, devlet sifatiyla gösterdigi faaliyetleri ve bu faaliyetlerin yerine getirilmesi (ifasi) dolayisiyle devletle sahislar arasinda meydana gelen bag ve münasebetleri tanzim ve sahsin devlet karsisinda haiz oldugu hak ve yetkileri tayin eden hukuk subesi.
Amme hukuku, insanlarin, dogustan gelen vazgeçilmez hak ve hürriyetlere sahip oldugunun kabul edilmesinden beri, bu hak ve hürriyetleri devlete ve diger insanlara karsi korur ve bunlarin karsilikli iliskisini tanzim eder. Amme hukukunun tarihi gelisimi fertlerin faydasina olmustur. Ferdin, hak ve hürriyetleri faydasina devletin yetkileri sinirlandirilirken, hak ve hürriyetlerin gerçeklesmesi için devlete yeni yeni vazifeler yüklenmistir.
Amme hukuku terimi, özel hukukun ziddi olarak kullanilmaktadir. Yürürlükte olan hukuku (mer’i hukuku), Özel hukuk ve Amme hukuku olarak ayirmak Roma hukukuna kadar dayanir. Özel hukuk; fertler ve özel nitelikteki bazi kuruluslar arasindaki iliskilere ait kurallari; Amme hukuku ise, devlet ve kamu müesseseleri hukukunu ve bunlarin fertlerle olan münasebetlerini tanzim eder.
Bu ayirim mutlak manada degildir. Birçok hukuk kollarinda Amme hukuku ve Özel hukuk birbirine girmis durumdadir. ikisi arasindaki hudut kesin degildir. Yirminci yüzyilda Amme hukuku alani büyüme egilimi göstermistir. Sosyal devlet anlayisi, devletin vazifelerini ve dolayisiyla Amme hukuku tarafindan düzenlenen sahayi genisletmistir. Mesela; eskiden özel hukuka giren is hukuku ve sosyal güvenlik hukuku Amme hukukuna dahil olmustur.
Amme hukukunu, Özel hukukdan ayiran baslica hususlar sunlardir:
1. Devlet ve kamu müesseseleri, hukuki iliskilerde amme kudretinden gelen hakimiyet hakkini kullanarak faaliyet gösterirler. Özel hukuk iliskilerinde ise hakimiyet hakkinin kullanilmasi söz konusu degildir.
2. Özel hukukta, taraflar arasindaki iliskilerde esitlik esasi bulundugu halde, Amme hukukunda, devlet ve kamu kuruluslari ve bunlarla fertler arasinda esitlik yoktur; burada aksine, üst-ast (mafevk-madun) münasebeti vardir.
3. Özel hukuk iliskilerinde sahsi menfaatler söz konusu oldugu halde, Amme hukukunda Amme menfaati söz konusudur.
Amme hukukunun çesitli dallari:
1. Anayasa hukuku
2. idare hukuku
3. Mali hukuk (Vergi hukuku)
4. Ceza hukuku
5. Ceza usül hukuku
6. Medeni usül hukuku
7. Devletler umumi hukuku
8. is hukuku
9. Sosyal güvenlik hukuku
Fakat is hukuku ve sosyal güvenlik hukuku en son yapilan tasnifle tekrar özel hukuk arasinda kabul edilmistir.
