Köktürklerle ilgili tesbit edilen destanin iki farkli rivayeti bulunmaktadir. Çin kaynaklarinda tesbit edilen varyant "Bozkurt", Ebü'l-Gâzi Bahadir Han tarafindan tesbit edilen varyant secere-i Türk'te ise "Ergenekon" adiyla verilmistir.Ergenekon Destani
Mogol ilinde Oguz Han soyundan il Han'in hükümdarligi sirasinda Tatarlarin hükümdari Sevinç Han Mogol ülkesine savas açti. ilhan'in idaresindeki orduyu Kirgizlar ve diger boylardan da yardim alarak yendi. ilhanin ülkesindeki herkesi öldürdüler. Yalniz il Han'inn küçük oglu Kiyan ve esi ile yegeni Nüküz ile esi kaçip kurtulmayi basardilar.Düsmanin, onlari bulamayacagi bir yere gitmege karar verdiler. Yabanî koyunlarin yürüdügü bir yolu izleyerek yüksek bir dagida dar bir geçite vardilar. Bu geçitten geçerek içinde akar sular,pinarlar, çesitli bitkiler, çayirlar, meyva agaçlari, çesitli avlarin bulundugu bir yere gelince Tanriya sükrettiler ve burada kalmaga karar verdiler. Dagin dorugu olan bu yere dag kemeri anlaminda "Ergene" kelimesiyle "dik" anlamindaki "Kon" kelimesini birlestirerek "Ergenekon" adini verdiler. Kiyan ve Nüküz'ün ogullari çogaldi. Dört yüz yil sonra kendileri ve sürüleri o kadar çogaldilarki Ergenekon'a sigamadilar.Atalarinin buraya geldigi geçitin yeri unutulmustu.Ergenekon'un çevresindeki daglarda geçit aradilar. Bir demirci, dagin demir kismi eritirlerse yol açilabilecegini söyledi. Demirin bulundugu yere bir sira odun, bir sira kömür dizdiler ve atesi yaktilar. Yetmis yere koyduklari yetmis körükle hep birden körüklediler.Demir eridi, yüklü bir deve geçecek kadar yer açildi.ilhan'in soyundan gelen Türkler yeniden güçlenmis olarak eski yurtlarina döndüler, atalarinin intikamini aldilar. Egenekondan çiktiklari gün olan 21 martta her yil bayram yaptilar. Bu bayramda bir demir parçasini kizdirirlar, demir kipkirmizi olunca önce Hakan daha sonra beyler demiri örsün üstüne koyarak dögerler. Bugün hem yeniden özgür hem de bahar bayrami olarak hala kutlanmaktadir.
