Alm. Winkel (m), Fr. Angle (m), ing. Angle (Zaviye). Baslangiç noktalari ayni olan iki isinin meydana getirdigi noktalar kümesi.
O noktasina açinin tepesi, Ox ve Oy yaridogrularina ise açinin kollari denir. Açinin gösterilisi tepe noktasi ortada, kollari iki kenarda olmak suretiyle veya sadece tepe noktasi yazilarak gösterilir. Ayrica üzerine açi oldugunu belirtmek üzere " ^ " isareti konur. Mesela: x‘y, ‘ gibi.
Açilar genel olarak konveks ve konkav açi olmak üzere iki bölüme ayrilirlar.
Konveks açi: Bir düzlem bölge içerisindeki herhangi iki noktayi birlestiren dogru parçasi, tamamen bu bölge içerisinde kaliyorsa böyle bölgelere konveks bölge, böyle bölge meydana getiren açilara da konveks açi denir.
Konkav açi: Bir düzlem bölge içerisindeki herhangi iki noktayi birlestiren dogru parçasi tamamen bu bölge içerisinde kalmiyorsa, yani dogru parçasi bir baska bölgede de bulunuyorsa, böyle bölgelere konkav bölge, böyle bölge meydana getiren açilara da konkav açi denir.
Açi ölçü birimleri: Dört çesit açi ölçü birimi vardir. Bunlar: Derece (°), Grad (g), Radyan (rad) ve Milyem’dir.
Derece: Bir çemberin 1/360’ina bir derecelik yay, bu yayi gören merkez açiya 1 derecelik açi denir. 1° seklinde gösterilir. Derecenin 1/60’ina dakika, dakinanin 1/60’ina da saniye denir. Sirayla 1' ve 1" seklinde gösterilir.
1° = 60' = 3600"
Grad: Bir çemberin 1/400’üne bir gradlik yay ve bu yayi gören merkez açiya bir gradlik açi denir. 1g seklinde gösterilir. Grad’in 1/10’una desigrad, desigrad’in 1/10’una santigrad, santigrad’in 1/10’una da miligrad denir ve asagidaki sekilde yazilir.
1g= 10dg = 100cg = 1000mg
Radyan: Bir çemberin, yariçap uzunlugundaki yayina bir radyanlik yay ve bu yayi gören merkez açiya bir radyanlik açi denir. Radyan’in askatlari yoktur.
Milyem: Bir çemberin 1/6400’üne karsilik gelen yaya bir milyemlik yay ve bu yayi gören merkez açiya bir milyemlik açi denir. m/ seklinde gösterilir. Milyemin askatlari yoktur. Bu açi ölçü birimi sadece topçuluk ve radar sistemleri gibi askeri gayeler için kullanilir. Bunun haricindeki mühendislik ve okullardaki matematik (geometri) derslerinde kullanilmaz.
Açi ölçülerinin birbirine çevrilmesi :
360° = 400g = 2p rad = 6400 m/
180° = 200g = p rad = 3200 m/
Açilar durumlarina göre özel isimler alirlar.
Tam açi: Bir isinin baslangiç noktasi etrafinda tekrar baslangiç konumuna gelinceye kadar döndürülmesi neticesinde meydana gelen açi. Ölçüsü 360° veya 400g veya 2p rad’dir.
Dogru açi: Ayni dogrultuda ve O noktasina göre farkli yönlerde bulunan iki isinin meydana getirdigi açi. Ölçüsü 180° veya 200g veya p raddir.
Dik açi: Ölçüsü dogru açinin yarisina esit olan açi. Ölçüsü 90° veya 100g veya p/2 rad'dir. Dik oldugunu belirtmek için açinin kösesine, içerisinde nokta bulunan kare çizilir.
Dar açi: Dik açidan daha küçük olan açi.
Genis açi: Dik açidan daha büyük olan açi.
Komsu açi: Tepe noktasi ve bir kolu ortak olan açilardir.
Tümler açi: Bir dar açiyi dik açiya tamamlayan açi.
Bütünler açi: Bir açiyi dogru açiya tamamlayan açi.
Ters açilar: Tepe noktasi ortak ve kollari birbirinin uzantisi olan açilardir. Her iki açi ayni ölçüye sahiptir yani birbirine esittir.
Yöndes açilar: Birbirine paralel iki dogruyu kesen rastgele bir dogrunun meydana getirdigi ve paralel dogrularin ve paralel dogrulari kesen dogrunun da ayni tarafinda bulunan açilardir. Birbirlerine esittirler.
iç ters açilar: Birbirine paralel iki dogruyu kesen rastgele bir dogrunun meydana getirdigi, paralel dogrularin iç kisminda ve paralel dogrulari kesen dogrunun ters yönlerinde kalan açilardir. Birbirine esittirler.
Dis ters açilar: Birbirine paralel iki dogruyu kesen rastgele bir dogrunun meydana getirdigi, paralel dogrularin disinda ve paralel dogrulari kesen dogrunun ters yönlerinde bulunan açilar. Birbirine esittir.
Karsi durumlu açilar: Birbirine paralel iki dogruyu kesen rastgele bir dogrunun meydana getirdigi, paralel dogrularin iç kisminda ve paralel dogrulari kesen dogrunun ayni yönünde kalan açilardir. Bu açilar birbirinin bütünleyeni durumundadir.
Yan durumlu açilar: Birbirine paralel iki dogruyu kesen rastgele bir dogrunun meydana getirdigi, paralel dogrularin birinin iç, digerinin dis kisminda ve paralel dogrulari kesen dogrunun ters yönünde kalan açilar. Bu açilar birbirinin bütünleyeni durumundadir.
Merkez açi: Tepesi, bir dairenin merkezi ve kollari, dairenin yariçaplari olan açi.
Çevre açi: Tepesi, bir çember üzerinde bulunan ve kollari kiris olan açi.
Kiris-teget açi: Bir çembere ait herhangi bir noktadan geçen teget ve kirisin meydana getirdigi açi.
Açi ortay: Bir açinin, tepesinden geçen ve açiyi iki esit parçaya ayiran yaridogru.
